Μετά την επιδρομή των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα, η οποία οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου της χώρας Νικολάς Μαδούρο, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε τις προθέσεις του να προσαρτήσει τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, την ώρα που η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν εξέδωσε την πιο αυστηρή μέχρι σήμερα απάντησή της, δηλώνοντας ότι οι εκκλήσεις του Αμερικανού προέδρου για την κατάληψη του νησιού πρέπει να σταματήσουν.
Η Γροιλανδία είναι ημιαυτόνομη περιοχή της Δανίας, η οποία είναι μέλος τόσο του ΝΑΤΟ όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την επιστροφή του στην εξουσία στις αρχές του 2025, ο Τραμπ έχει καλέσει επανειλημμένα για την προσάρτησή της, ενώ μετά την ανατροπή του Μαδούρο επανέφερε δημόσια το ζήτημα.
«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One την Κυριακή. «Είναι εξαιρετικά στρατηγικής σημασίας. Αυτή τη στιγμή η Γροιλανδία είναι γεμάτη με ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού», πρόσθεσε.
«Ξέρετε τι έκανε η Δανία πρόσφατα για την ασφάλεια; Πρόσθεσε ένα ακόμα έλκηθρο με σκυλιά», είπε ειρωνικά.
Σε απάντηση, η πρωθυπουργός της Δανίας τόνισε ότι οι απειλές των ΗΠΑ πρέπει να σταματήσουν άμεσα.
«Δεν έχει απολύτως κανένα νόημα να γίνεται λόγος για ανάγκη των ΗΠΑ να καταλάβουν τη Γροιλανδία. Οι ΗΠΑ δεν έχουν κανένα δικαίωμα να προσαρτήσουν οποιαδήποτε από τις τρεις χώρες του Βασιλείου της Δανίας», ανέφερε η Φρεντέρικσεν σε δήλωσή της την Κυριακή.
Γιατί θέλει ο Τραμπ τη Γροιλανδία;
Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, ο Τραμπ διόρισε ειδικό απεσταλμένο για τη Γροιλανδία τον πρώην κυβερνήτη της Λουιζιάνα Τζεφ Λάντρι. Ο Λάντρι δήλωσε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι αισθάνεται τιμή να υπηρετεί σε μια «εθελοντική θέση για να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ».
Ο Τραμπ επικαλείται συχνά λόγους εθνικής ασφάλειας για τις προθέσεις του απέναντι στη Γροιλανδία, η οποία βρίσκεται σε κομβική γεωστρατηγική θέση στον Αρκτικό Ωκεανό, στο κέντρο σημαντικών θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων. Πρόκειται για το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο, το οποίο γεωγραφικά ανήκει στη Βόρεια Αμερική.
Καθώς η κλιματική αλλαγή προχωρά, αναμένεται να ανοίξουν περισσότερες ναυτιλιακές διαδρομές στην Αρκτική, γεγονός που καθιστά τη Γροιλανδία ακόμη πιο σημαντική.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αμυντική συμφωνία με τη Γροιλανδία από το 1951 και διατηρούν περίπου 150 άτομα προσωπικό στη διαστημική βάση Πιτουφίκ, η οποία επικεντρώνεται στην ανίχνευση πυραύλων και την επιτήρηση του διαστήματος.
Σύμφωνα με τον Ίαν Λέσερ, διακεκριμένο ερευνητή του Γερμανικού Ταμείου Μάρσαλ των ΗΠΑ, η Ουάσινγκτον διαθέτει ήδη το απαραίτητο αποτύπωμα ασφάλειας στη Γροιλανδία και οι προθέσεις της κυβέρνησης Τραμπ σχετίζονται σχεδόν σίγουρα περισσότερο με τους φυσικούς πόρους.
«Ο πρόεδρος δίνει μεγάλη έμφαση στους πόρους – ορυκτούς, ενεργειακούς – και στις εμπορικές ευκαιρίες», δήλωσε ο Λέσερ στο Euronews. «Ακόμη κι αν αυτοί οι πόροι δεν είναι εύκολο να αξιοποιηθούν με κερδοφορία, δεν θα μου έκανε εντύπωση να υπάρχει μεγάλη ανησυχία γύρω από αυτό το ζήτημα».
Πώς αντέδρασε η Ευρώπη;
Η Μέτε Φρεντέρικσεν απέρριψε κατηγορηματικά τα τελευταία σχόλια του Τραμπ σε τηλεοπτική δήλωσή της.
«Δεν έχει απολύτως κανένα νόημα να γίνεται λόγος για ανάγκη των Ηνωμένων Πολιτειών να καταλάβουν τη Γροιλανδία», είπε. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν καμία νομική βάση για να προσαρτήσουν μία από τις τρεις χώρες του Βασιλείου της Δανίας».
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσε ότι η σύνδεση του ζητήματος της Γροιλανδίας με τη στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα είναι ασεβής, ενώ ο εκπρόσωπος του γαλλικού Υπουργείου Εξωτερικών Πασκάλ Κονφαβρέ δήλωσε ότι η Γαλλία στέκεται αλληλέγγυα στη Δανία.
«Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της Γροιλανδίας και στον λαό της Δανίας. Είναι δική τους απόφαση τι θέλουν να κάνουν. Τα σύνορα δεν μπορούν να αλλάξουν με τη βία», δήλωσε ο Κονφαβρέ στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο TF1.
Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε ότι η χώρα του στηρίζει τη Δανία. «Μόνο η Δανία και η Γροιλανδία έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν για τα εδάφη τους», είπε.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταδικάσει επανειλημμένα το περασμένο έτος τις αμερικανικές προτάσεις για την κατάληψη της Γροιλανδίας.
Ο Λέσερ εκτίμησε ότι, αν και μια βίαιη προσάρτηση της Γροιλανδίας είναι απίθανη, δεν μπορεί να αποκλειστεί απολύτως.
«Δεν πίστευα ποτέ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρησιμοποιούσαν βία στη Γροιλανδία, αλλά προφανώς, μετά την εμπειρία της Βενεζουέλας, πολλοί θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο πρόεδρος πρέπει να λαμβάνεται κυριολεκτικά», είπε.
Πρόσθεσε ότι η πίεση ενδέχεται να οδηγήσει τη Δανία σε παραχωρήσεις, επιτρέποντας στις ΗΠΑ μεγαλύτερη πρόσβαση στο έδαφος.
«Μπορεί να μη λάβει τη μορφή στρατιωτικής επέμβασης, αλλά θα μπορούσαν να υπάρξουν κάθε είδους εμπορικές, διπλωματικές και οικονομικές πιέσεις με στόχο να εξασφαλίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες μια καλή συμφωνία στη Γροιλανδία», είπε.
Τι μπορούν να κάνουν οι Ευρωπαίοι;
Ενώ η δανική κυβέρνηση βρίσκεται σε κατάσταση κρίσης και επιμένει ότι το έδαφος δεν είναι προς πώληση, ο Λέσερ εκτιμά ότι τόσο η Δανία όσο και η Ευρώπη διαθέτουν διαπραγματευτικά χαρτιά.
«Υπάρχουν πολλά στο τραπέζι, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να δίνει προτεραιότητα σε οικονομικά και εμπορικά ζητήματα. Υπάρχει η δυνατότητα μιας συνολικής διατλαντικής συμφωνίας, στην οποία να περιλαμβάνονται πολλά θέματα», δήλωσε.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο, έχει δύο μειονεκτήματα σε μια τέτοια διαπραγμάτευση: πρώτον, οι στόχοι του Αμερικανού προέδρου δεν είναι απολύτως ξεκάθαροι, και δεύτερον, η ΕΕ κινείται σημαντικά πιο αργά από την κυβέρνηση Τραμπ.
«Δεν είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ή το ΝΑΤΟ δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις προκλήσεις, αλλά ο ρυθμός στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι πολύ πιο αργός από ό,τι στην Ουάσινγκτον», είπε.
Μπορεί η κρίση της Γροιλανδίας να πλήξει το ΝΑΤΟ;
Στην αντίδρασή της μετά τα τελευταία σχόλια του Τραμπ, η Φρεντέρικσεν υπενθύμισε ότι, ως μέλος του ΝΑΤΟ, η Δανία καλύπτεται από την εγγύηση συλλογικής ασφάλειας της Συμμαχίας.
«Καλώ με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τις Ηνωμένες Πολιτείες να σταματήσουν τις απειλές απέναντι σε έναν ιστορικά στενό σύμμαχο, αλλά και απέναντι σε μια άλλη χώρα και έναν άλλο λαό που έχουν δηλώσει ξεκάθαρα ότι δεν είναι προς πώληση», δήλωσε.
Εντάσεις μεταξύ συμμάχων του ΝΑΤΟ δεν είναι πρωτοφανείς – η Ελλάδα και η Τουρκία, για παράδειγμα, έχουν βιώσει στο παρελθόν ιδιαίτερα οξείες αντιπαραθέσεις. Ωστόσο, αυτή τη φορά, οι εμπλεκόμενες χώρες περιλαμβάνουν τον βασικό εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας και ένα κράτος που υποτίθεται ότι οφείλει να προστατεύει.
«Πρόκειται για κάτι που υπονομεύει σε θεμελιώδες επίπεδο τη συνοχή της Συμμαχίας», δήλωσε ο Λέσερ. «Υπάρχει η παραδοχή ότι οι σύμμαχοι απλώς δεν συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο».
Πρόσθεσε ότι οι απειλές είναι εξαιρετικά αποσταθεροποιητικές για μια διατλαντική σχέση ασφάλειας που ήδη βρίσκεται σε κίνδυνο.
«Οτιδήποτε θα ξεπερνούσε τη ρητορική που έχουμε ήδη δει για τη Γροιλανδία θα προκαλούσε μια πραγματική κρίση στο εσωτερικό της Συμμαχίας».
